Vùng áp thấp là gì? Khác áp thấp nhiệt đới, rãnh áp thấp thế nào?

Cập nhật 18/10/2026 · Ban biên tập DBTT Ngày Mai

Trong bản tin thời tiết, cụm từ “vùng áp thấp” xuất hiện rất thường xuyên, nhất là từ tháng 6 đến tháng 11 khi Biển Đông vào mùa mưa bão. Nhiều người nghe tới “áp thấp” là lo ngại có bão, nhưng thực tế vùng áp thấp là cấp độ yếu nhất trong chuỗi phát triển của một xoáy thuận nhiệt đới và không phải lúc nào cũng mạnh lên.

Vùng áp thấp là gì?

Vùng áp thấp là một khu vực mà khí áp (áp suất không khí) thấp hơn các khu vực xung quanh. Không khí luôn có xu hướng di chuyển từ nơi khí áp cao về nơi khí áp thấp, nên gió thổi hội tụ vào vùng áp thấp. Khi hội tụ, không khí bị đẩy lên cao, nguội đi và hơi nước ngưng tụ thành mây – vì vậy vùng áp thấp thường đi kèm mây nhiều, mưa rào và dông.

Khác với áp thấp nhiệt đới, vùng áp thấp chưa có hoàn lưu xoáy khép kín rõ ràng và sức gió gần tâm thường dưới cấp 6 (dưới 39 km/h).

Phân biệt vùng áp thấp, rãnh áp thấp, áp thấp nhiệt đới và bão

Xem chi tiết từng cấp độ trong bài áp thấp nhiệt đới là gì và bảng cấp gió, cấp bão.

Vì sao vùng áp thấp hình thành?

• Mặt biển nóng: nhiệt độ nước biển trên khoảng 26–27°C cung cấp nhiều hơi nước và năng lượng cho đối lưu.
• Dải hội tụ nhiệt đới: vùng gió hai bán cầu gặp nhau, thường dịch chuyển qua Biển Đông vào mùa hè – thu.
• Nhiễu động trong dòng gió: sóng gió đông, rãnh trên cao… tạo điều kiện để không khí bốc lên.
• Đốt nóng bề mặt trên đất liền vào mùa hè (áp thấp nóng phía Tây, gắn với hiện tượng gió Lào).

Vùng áp thấp có mạnh lên thành bão không?

Có thể, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Nhiều vùng áp thấp tan đi sau vài ngày, hoặc chỉ gây mưa rồi suy yếu. Một vùng áp thấp dễ mạnh lên khi: nằm trên vùng biển rất ấm, ít gió đứt (gió ở các tầng cao thấp không quá chênh lệch), độ ẩm lớn và có đủ thời gian trên biển trước khi vào bờ.

Khi cơ quan khí tượng nhận định vùng áp thấp có khả năng mạnh lên thành áp thấp nhiệt đới trong 24–48 giờ, bản tin sẽ nêu rõ. Đây là lúc tàu thuyền, người nuôi trồng thủy sản và người dân ven biển cần chủ động theo dõi.

Ảnh hưởng của vùng áp thấp tới thời tiết

• Mưa rào và dông, có nơi mưa to, kèm nguy cơ lũ quét, sạt lở ở vùng núi nếu mưa kéo dài.
• Trên biển: gió giật mạnh trong cơn dông, sóng lớn, lốc xoáy – nguy hiểm cho tàu thuyền nhỏ.
• Khi kết hợp với không khí lạnh vào cuối thu, có thể gây mưa rất lớn ở miền Trung.

Cần làm gì khi có tin vùng áp thấp?

1. Theo dõi bản tin trên trang tin bão, áp thấp nhiệt đới và bản đồ thời tiết để biết vị trí, hướng di chuyển.
2. Xem khả năng mưa theo giờ tại nơi bạn ở, ví dụ thời tiết Đà Nẵng theo giờ hay Khánh Hòa 3 ngày tới.
3. Tàu thuyền hoạt động trong khu vực cần nắm thông tin, chủ động phương án tránh trú khi vùng áp thấp có khả năng mạnh lên.
4. Không chủ quan với dông, sét: tránh đứng dưới cây cao, cột điện khi trời có dông.

Đọc chỉ số khí áp trên trang dự báo

Khí áp trung bình ở mực nước biển khoảng 1013 hPa. Khi khí áp giảm nhanh trong vài giờ, thời tiết thường xấu đi (mây tăng, mưa, gió mạnh); khí áp tăng thường báo hiệu trời ổn định hơn. Ở các trang dự báo theo giờ của Dự Báo Thời Tiết Ngày Mai, bạn có thể so sánh khả năng mưa, sức gió và gió giật để biết vùng áp thấp ảnh hưởng tới nơi mình ra sao. Xem thêm cách đọc dự báo thời tiết.