Thủy triều là gì? Triều cường, triều kém và chế độ thủy triều ở Việt Nam

Cập nhật 18/10/2026 · Ban biên tập DBTT Ngày Mai

Người đi biển, ngư dân, người nuôi trồng thủy sản và cả cư dân TP.HCM, Cần Thơ đều quan tâm tới thủy triều – hiện tượng nước biển lên xuống đều đặn mỗi ngày. Hiểu cơ chế thủy triều giúp bạn đọc đúng lịch thủy triều, chọn giờ tắm biển, câu cá, ra khơi hay phòng tránh ngập do triều cường.

Thủy triều là gì?

Thủy triều là sự dao động lên xuống có chu kỳ của mực nước biển, chủ yếu do lực hấp dẫn của Mặt Trăng và một phần của Mặt Trời tác động lên Trái Đất. Phía Trái Đất hướng về Mặt Trăng bị kéo mạnh hơn, nước dồn lên tạo “ngấn nước”; phía đối diện cũng hình thành ngấn nước do lực quán tính. Trái Đất tự quay nên một điểm trên bờ biển lần lượt đi qua các ngấn nước này, tạo ra nước lớn (triều lên) và nước ròng (triều xuống).

Triều cường và triều kém

• Triều cường: khi Mặt Trời, Mặt Trăng và Trái Đất gần thẳng hàng – khoảng mùng 1 và rằm âm lịch – lực hút cộng hưởng, biên độ triều lớn nhất: nước lên rất cao và xuống rất thấp.
• Triều kém: khi Mặt Trăng ở góc vuông với Mặt Trời (khoảng mùng 7–8 và 22–23 âm lịch), biên độ triều nhỏ nhất.

Ở TP.HCM, các đợt triều cường mạnh thường rơi vào khoảng tháng 9 đến tháng 12 dương lịch, đỉnh triều quanh rằm và mùng 1. Nếu trùng mưa lớn, nhiều tuyến đường có thể ngập sâu.

Nhật triều, bán nhật triều và triều hỗn hợp

Biên độ triều cũng khác biệt: vùng vịnh Bắc Bộ và Nam Bộ có biên độ lớn (có thể vài mét khi triều cường), trong khi một số đoạn bờ miền Trung biên độ chỉ khoảng 1 m.

Cách đọc lịch thủy triều

Trên các trang lịch thủy triều của Dự Báo Thời Tiết Ngày Mai, mỗi trạm có biểu đồ mực nước theo giờ trong 7 ngày, kèm giờ và độ cao nước lớn (đỉnh triều), nước ròng (chân triều). Một vài trạm tiêu biểu:

• Lịch thủy triều Vũng Tàu – tham khảo cho TP.HCM và vùng cửa sông.
• Thủy triều Đồ Sơn – Hòn Dáu (Hải Phòng) – đại diện vịnh Bắc Bộ.
• Thủy triều Nha Trang, Phú Quốc – phục vụ du lịch biển, lặn ngắm san hô.

Độ cao thủy triều được tính so với một mốc chuẩn của trạm, nên chỉ nên so sánh các giá trị trong cùng một trạm.

Thủy triều ảnh hưởng gì tới đời sống?

• Đánh bắt, nuôi trồng: thời điểm nước lên – xuống quyết định giờ ra vào cảng, kéo lưới, thay nước ao nuôi.
• Du lịch biển: nước ròng là lúc dễ ra đảo đá, bắt ốc, chụp ảnh bãi đá; tắm biển nên tránh lúc nước rút mạnh vì dòng chảy ra khơi.
• Đô thị ven biển, ven sông: triều cường kết hợp mưa to gây ngập ở TP.HCM, Cần Thơ, Cà Mau. Xem bao nhiêu mm là mưa to.
• Bão và nước dâng: khi bão đổ bộ trùng triều cường, nước dâng do bão cộng với triều có thể gây ngập sâu vùng ven biển. Theo dõi tin bão mới nhất.

Câu hỏi thường gặp khi đi biển

Nên tắm biển lúc nào? Nên chọn buổi sáng sớm hoặc chiều mát khi biển êm, gió nhẹ, tránh lúc sóng lớn và khu vực có biển cảnh báo dòng rip. Kiểm tra thêm chỉ số UV và dự báo theo giờ của điểm đến như Nha Trang theo giờ hay thời tiết Phú Quốc.