Gió Lào là gì? Vì sao gió Lào khô nóng và cách chống chọi

Cập nhật 17/10/2026 · Ban biên tập DBTT Ngày Mai

Gió Lào là cách gọi dân gian của gió phơn Tây Nam – luồng gió khô và rất nóng thổi từ phía Lào qua dãy Trường Sơn vào các tỉnh Bắc Trung Bộ (Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị) và đôi khi lan ra cả đồng bằng Bắc Bộ, Tây Bắc vào đầu mùa hè.

Vì sao gió Lào lại khô nóng? Hiệu ứng phơn

Đầu mùa hè, gió mùa Tây Nam mang hơi ẩm từ vịnh Bengal thổi qua bán đảo Đông Dương. Khi gặp sườn tây dãy Trường Sơn, khối khí bị đẩy lên cao, lạnh đi và ngưng tụ, gây mưa ở phía Lào. Sang sườn đông, không khí đã mất phần lớn hơi nước, chạy xuống thấp và bị nén lại nên nóng lên rất nhanh (khoảng 1°C cho mỗi 100 m độ cao giảm). Kết quả là luồng gió khô, nóng, độ ẩm có thể xuống dưới 40–50%, nhiệt độ ở vùng trũng có thể lên 39–41°C.

Gió Lào xuất hiện khi nào, kéo dài bao lâu?

Mùa gió Lào thường từ tháng 4 đến tháng 8, mạnh và thường xuyên nhất vào tháng 5–7. Mỗi đợt có thể kéo dài vài ngày tới hơn một tuần. Gió thường mạnh lên từ khoảng 9–10 giờ sáng, nóng nhất buổi trưa chiều và có thể kéo dài cả đêm khiến trời oi bức, khó ngủ.

Những nơi chịu gió Lào khắc nghiệt nhất

Các huyện phía tây sát Trường Sơn và thung lũng sông như Tương Dương, Con Cuông, Đô Lương (Nghệ An), Hương Khê, Hương Sơn (Hà Tĩnh), Tuyên Hóa, Minh Hóa (Quảng Bình), Khe Sanh – Đông Hà (Quảng Trị). Xem nhiệt độ và độ ẩm thực tế tại thời tiết Nghệ An, thời tiết Hà Tĩnh hay thời tiết Quảng Bình.

Tác động của gió Lào

• Sức khoẻ: mất nước, say nắng, sốc nhiệt; người già, trẻ nhỏ, người lao động ngoài trời đặc biệt dễ bị ảnh hưởng.
• Nông nghiệp: lúa trổ bông gặp gió Lào dễ lép hạt; cây trồng héo, thiếu nước.
• Cháy rừng: thời tiết khô nóng, gió mạnh làm nguy cơ cháy rừng lên mức cao.
• Điện, nước: nhu cầu điện tăng vọt, nguồn nước sinh hoạt căng thẳng.

Cách chống chọi với gió Lào

• Uống đủ nước, bổ sung điện giải; ăn nhiều rau quả mọng nước.
• Hạn chế ra ngoài và làm việc nặng từ 10h đến 16h; nếu phải ra ngoài, mặc áo dài tay sáng màu, đội mũ rộng vành, che kín mặt để tránh gió nóng làm khô da.
• Che chắn cửa hướng tây, dùng rèm cản nhiệt; có thể treo khăn ướt để tăng độ ẩm phòng.
• Khi có dấu hiệu say nắng (chóng mặt, buồn nôn, da nóng đỏ, mạch nhanh), đưa người bệnh vào chỗ mát, nới lỏng quần áo, chườm mát và gọi cấp cứu nếu không đỡ.
• Nông dân điều chỉnh lịch thời vụ để lúa trổ bông tránh cao điểm gió Lào, tưới giữ ẩm cho cây.

Mức nắng nóng được phân theo ngưỡng: nắng nóng từ 35°C, nắng nóng gay gắt từ 37°C và đặc biệt gay gắt từ 39°C. Theo dõi bảng nhiệt độ hôm nay 63 tỉnh để biết nơi nào đang nóng nhất.